Tomografinin Zararları ve yan etkileri nelerdir

Tomografi yönteminin radyasyon bakımından çok zararlı olduğu ve gerekmediği sürece yaptırılmaması uzmanlar tarafından tavsiye edilmektedir.

Tomografinin Zararları

Amerikan Ulusal Kanser Enstitüsü’nde yapılan bir araştırmaya göre bilgisayarlı tomografiden yayılan radyasyonun kanser riskini artırdığı ileri sürülmüştür. 2007 yılında yapılan bu araştırma günümüzde de geçerliliğini korumakta ve aynı dönemde 20 bin kanser vakasına ve 15 bin kişinin ölümüne neden olacağı da bildirilmiştir.

Tomografi zararları

Tomografi zararları

Tomografi çektirmenin zararları olarak, CT cihazından (bilgisayarlı tomografi cihazı) yayılan aşırı radyasyonun kanser riskini artırdığı bilinmektedir. Ayrıca hastayı keşif amaçlı olarak tıbbi müdahale seçeneğinden kurtarıyor ve vücudun içini rahatlıkla görme imkânı sağlıyor. Geleneksel röntgen cihazlarından çok daha fazla radyasyon yaydığı da bilinmektedir. Paylaşılan bir veriye göre; Göğüs taramasına giren bir hasta, bu röntgenin yaydığı radyasyonun 100 katı bir doza maruz kaldığı bilinmektedir.

Yapılan bir diğer araştırmada ise kanser vakalarının üçte birinin CT taramasından geçildiği sırada ve 35-54 yaş arası olan kişilerde beklendiği saptanmıştır. Bu oran içinde en çok kadınların etkileneceği de paylaşılmıştır. Uzmanlar, gereksiz yere CT cihazlarından geçilmemesi gerektiğini ve kanser vakasının yaşanmaması için gerekli tedbirlerin alınması gerektiğini vurguluyor.

Tomografinin görüntüleme yöntemleri de birbirinden farklıdır. Bu anlamda ultrason, bilgisayarlı tomografi, röntgen, nükleer tıp ve pozitron emisyon tomografi olarak farklı dallara ayrılmaktadır. Genel bilgi verecek olursak;

  1. Ultrason: Ses dalgalarıyla çalıştığı için tamamen zararsızdır.
  2. Bilgisayarlı Tomografi: ‘X’ ışınlarıyla çalışır ve radyasyon kullanılır. Potansiyel olarak zararı bulunur.
  3. Röntgen: İnsan vücudunu incelemek için kullanılır ve hasta yine radyasyona maruz bırakılır.
  4. Nükleer Tıp: Vücuda dışarıdan radyoaktif bir madde verilir ve vücuttaki dağılımı araştırılır. Daha çok böbrek ve kemik hastalıklarında kullanılır.

Yan Etkileri

Hastaya verilen kontrast maddenin damar yoluyla enjeksiyonundan sonra kol bölgesine yayılan bir sıcaklık hissi ve ağızda metalik bir tat hissedilebilir. Bu durum tamamen normaldir ve kısa sürede geçecektir. Kontrast madde iyoda karşı tetkikler sırasında ve sonrasında döküntü ve kaşıntı gibi küçük yan etkilere neden olabilir.

Hastada ayrıca nefes almada zorluk ve baş dönmesi gibi alerjik reaksiyonlar ortaya çıkabilir ve bu durumda uzman bir doktora hemen başvurulmalıdır. Daha önceden bilinen astım ya da alerjik durumlar söz konusu ise uzman doktorun kararına göre ilâçlar önerilebilir ve farklı bir kontrast madde uygulaması tercih edilebilir.

Daha önce herhangi bir alerjik durum geçirmeyen hastalara ise az miktarda test dozu verilir. Ya da farklı yöntemlerle tomografinin risk değerlendirilmesi yapılabilir. Riskli hastalarda daha çok ilk 20 dakika boyunca damar yolu açık kalmalıdır ve bu süre dolana kadar klinikten ayrılmamalıdır.

Son yıllarda tıbbi incelemeler arasında çokça yeri olan tomografi uygulamalarında yüksek dozda X ışını kullanıldığı hatırlatılmaktadır. Binlerce kişinin de gereksiz yere yapılan radyolojik tetkikler sebebiyle yüksek dozda radyasyona maruz kaldığı söylenmektedir. Bu yüzden vücut tomografisi gibi tarama amaçlı radyolojik tetkiklerinin ne kadar doğru olup olmadığı her zaman bir tartışma konusu olmuştur.

Hastanın maruz kaldığı radyasyon dozu sık bir şekilde kontrol edilse bile X ışınlarıyla tekrarlayan incelemeler söz konusu olduğunda, hastaya olan fayda ve zarar dengesine bakılması gerekmektedir. Bu yüzden tamamen zararsız olarak bilinen vitaminler bile aşırı bir şekilde kullanıldığında vücuda zarar verebilmektedir. Tüm radyolojik işlemler gerektiği zamanda ve doğru bir şekilde yapılarak kanser riski en aza indirilebilir. Bebeklerde tomografinin yan etkileri daha fazla görüldüğü için gerekmediği sürece yaptırılmamalıdır.

Tek bir tomografinin bile 45 yaşındaki her 1000 kişiden birinde tümör oluşturma riski bulunur. 45 yaşından başlanarak 30 sene boyunca vücut tomografisi çektiren 50 hastadan birinde de tümör oluşumu gözlemlenmiştir. Bu rakamlar tamamen yapılan araştırmalara dayanılarak sizlerle paylaşılır. Normal röntgenden 400 kat daha fazla radyasyon yayan tomografi, vücudun maruz kaldığı radyasyonun bir atom bombasından kurtulan kişideki kadar olduğu da belirtilmektedir. Kalp pili olan hastalarda ve gebelerde MR çekilmesi önerilmez ve tomografi de kesinlikle tavsiye edilmez.

Zarardan Kurtulma Yolları

Radyasyonun vücuttan atılması kısa sürede gerçekleşmez fakat tomografinin zararlarından kurtulma yolları mutlaka denenmelidir. Tomografinin zararlarından nasıl kurtulunur sorusuna verilen en önemli yanıtlardan biri tomografiden sonra mutlaka bol bol su içilmesi gerektiğidir. Tetkike göre ilâç verilerek ya da tarama yapılarak uygulanan işlemlerde hastaların bu işlem öncesi uzmanlara durumlarını bildirmesi gerekiyor.

Hastaların bol su tüketimi yaparak az miktarda da olsa vücuttaki radyasyonu dışarı atabileceği hatırlatılmaktadır. Bunun yanında bol yoğurt tüketimi de yapılmalıdır. Bunun yanında radyasyonun etkisiyle oluşabilecek kabızlıktan kurtulmak için de bol miktarda sebze ve meyve tüketimi yapılmalıdır. Ayrıca tomografiden sonra duş alınması da uzmanlar tarafından tavsiye ediliyor. En düşük düzeydeki radyasyonun bile zararlı olduğuna dikkat çeken yetkililer bu zararların zamanla ortaya çıktığını belirtiyor.

Uzm. Dr. Nahas Hikmet KESKİNEĞE
RADYOLOJİ UZMANI
Uzm. Dr. Nahas Hikmet KESKİNEĞE
Mrtomografi.com'da yayınlanan tüm makaleler, Özel Ankara Cerrahi Tıp Merkezi uzmanlarının kontrolünde doğrulanır, düzenlenir ve yayına uygun hale getirilir. MRTomografi.com web sitesinde okuduğunuz makaleler ile ilgili tüm şikayetlerinizi, önerilerinizi ve düşüncelerinizi iletişim sayfamızdaki formu doldurarak gönderebilirsiniz.

Makale değerlendirmesinde sizin de katkınız olsun



1 vote, average: 5,00 out of 51 vote, average: 5,00 out of 51 vote, average: 5,00 out of 51 vote, average: 5,00 out of 51 vote, average: 5,00 out of 5
(1 Oy, Ortalama: 5,00 Toplam 5, Oy)
Yaptığınız oylama bu makalesini değerlendirmek ve sonuçlara göre yenilemek için kullanılacak.
Loading...

Soru - Cevap

12.10.2017

Merhaba hocam pazartesi ilaçlı tomografi çektirdim, ilaç verilirken boğazımda yanma oldu daha sonra yüzümde kasılma ve karıncalanma oldu. Bunun sebebi nedir, acilde müdahale edildi.

Makale Editörü Ayşe Korkmaz

Merhaba


Tomografi işlemlerinde verilen ilaç hastanın boğaz bölgesinde yanma, kolda sıcaklık, karıncalanma, Ağız içinde metalik tat bırakabilir. Bunlar tamamen damar yolu ile verilen kontrast maddenin yan etkileridir. Yani yaşama sorun ile alakalı şüpheleneceğiniz bir sorun yoktur. Hasta tarafından hissedilen bu reaksiyonlar kısa süre içinde ortadan kaybolur. İlaçtan kaynaklı olarak bazı kişilerde alerjik reaksiyonlar bile ortaya çıkabilmektedir. Bu durumda da acilde hastaya hemen müdahale edildi.

Duygu12.05.2017

Annem bugün tomografi çekilecek sağ tarafı felç bir zararı olur mu akciğer den kullandı ikazlar var ve şu fazla tüketiyor felçli oldu için çok sık banyoda yaptıramıyorum kilolu tek baktım için

Makale Editörü Ayşe Korkmaz

Değerli okurum merhaba,


Tomografi çekimi zararlı olsa uzman hekiminiz zaten istemezdi. Tomografi sonrasında radyasyon kaynaklı olarak anneniz ile daha çok ilgilenmeniz gerekecek. Özellikle bol bol su içirmenizi tavsiye ederim. Annenizin altından alıyorsanız sık şekilde değiştirmeniz şarttır. Ayrıca banyo yaptıramamanızdan kaynaklı olarak annenizin vücudunu her gün 2 kez düzenli bir şekilde ıslak bez ile silmelisiniz. Radyasyon oldukça zararlı olduğu için eldiven kullanmalısınız. Annenizin üstündeki kıyafetleri de günlük olarak değiştirmeniz gerekir. Bu kıyafetlerin bekletilmeden yıkanması da çok önemlidir. Evinize alacağınız kaktüs çiçeği bu anlamda size yardımcı olur. Kaktüsler radyasyonu toplama konusunda kullanılır. Radyasyonun zararlı olduğunu unutmadan hareket etmeli ve tedbir almalısınız.

Selen27.04.2017

Merhaba annem ilaçlı tomografi çektirdi. Ben de hamileyim, annemin yanına ne kadar gün gitmemeliyim? Bebeğime zarar verir mi?

Makale Editörü Ayşe Korkmaz

Değerli okurum merhaba,


Yapılan tomografi çekimlerinde radyasyon kullanıldığı hem çekilen kişi için hem de çevresindeki kişi için oldukça zarar meydana getirir. Radyasyon insan vücudundan tamamen atılasıya kadar uzak durmak en doğru davranış olacaktır. Bu aşamada önemli olan annenizin yanına en az 48 saat gitmemenizdir. Anneniz bu süre zarfından vücudundan radyasyonu atmak adına;



  • Bol bol su içmeli

  • Sık şekilde banyo yapmalı

  • Sık şekilde idrara çıkmalı

  • İdrara çıktıktan sonra tuvalet temizlenmeli ve sifon iki kez çekilmeli

  • Terleme sonucunda üzerinde bulunan kıyafetler hemen çıkartılmalı ve bekletmeden yıkanmalı

  • Günlük olarak kıyafetler düzenli şekilde değiştirilmelidir


Ayrıca anneniz bu süre zarfında evde kaktüs bulundurmalıdır. Kaktüs bitkisi radyasyonu çekme özelliği ile bilinir.

Aysel25.02.2017

Merhaba hocam karnim sağ tarafında ağrısından doktora gittim tomografi çektiler karaciğer büyümesi var dedi evde bebeğim aldığı radyasyon bebeğime bir zararı olur mu cevabı yazarsanız çok memnun olurum teşekkürler

Makale Editörü Ayşe Korkmaz

Merhaba; anlattıklarınızdan hamile olmadığınızı ve tomografi çektirdikten sonra eve geldiğinizde evdeki bebeğinizin almış olduğunuz radyasyondan etkilenip etkilenmediği sorduğunuzu çıkardım. Sorunuzu bu yönde cevaplayacağım için farklı bir soru varsa tekrar sormanız gerektiğini belirterek cevaplandırıyorum. Tomografi çekiminden almış olduğunuz radyasyon çevrenizdeki bebeğinizi etkilemeyecektir. Karaciğer büyümesi konusunda doktorunuzun tavsiye edeceği uygulamaları aksatmadan yerine getirmenizi tavsiye ediyorum. Bunun haricinde direkt olarak çocuklara tomografi çekiminin riskleri bulunabilmektedir. Böyle bir durum yaşadığınızda uzmanla konu detayları konuşmanızda fayda var. 

Nazife demirkol04.02.2017

Hocam arkadaşımın kasık bölgesinde bir şeye rastlamışlar ağrısından uyuyamıyor ama doktor tomografi istemiş ve tomografide verilen ilaca alerjisi olabileceği bu yüzden kâğıt imzalamasını ve ilacın etkisi olursa sonunda ölüme yol açabileceğini söylemiş. Arkadaşımda korkmuş yatırmamış hala ağrısı var ailesi ilk önce göbek düşmesinden şüphelenmiş kaldırmışlar ama hiç durma devam etmiş lütfen bir yardımcı olun.

Makale Editörü Ayşe Korkmaz

Nazife hanım merhaba,


İlaçlı tomografi işlemlerinde kullanılan ilaçlar büyük sorunlara sebep olmaz. Burada önemli olan ilacın ayarlamasının kişiye özel yapılmasıdır. Sağlık sorunun ilerlememesi amacı ile başka bir görüntüleme merkezinden yardım almanızı tavsiye ederim. Kontrast ilacın insan ölümlerine yol açtığı yapılan araştırmalarda gözlemlenmemiştir. Oldukça düşük bir ihtimaldir.

Serpil arslan20.01.2017

Hocam doktor benden emar çekinmemi istedi. Ben emara giremediğim için tomografi istedi. Yalniz teknisyen beni tomografi makinasında unutmuş ben orada 1saat 15 dakika kaldim. Bana ne yapmam gerektiğini anlatin lütfen

Makale Editörü Ayşe KorkmazSerpil hanım merhaba,
Tomografi cihazı radyasyon içermektedir. Bundan kaynaklı olarak da sorunlar yaşanabilir. Eğer doktorunuzun istediği tetkik süresinden fazla beklediyseniz, kanuni açıdan hakkınızı arayabilirsiniz. Tomografi gereksiz yere çekildiğinde oldukça zararlı olan bir görüntüleme sistemidir.
Gökhan15.01.2017

Merhaba hocam 4 aylık bebeğimiz var eşim karda ayağı kayıp kucağından düşürdü ve tepecik hastanesinde beyin tomografisi çekildi. 4 defa sadece beyin içinde su toplanması olmuş ve taburcu ettiler. Su anda bebeğimin vücudunda yüzünde kızarıklıklar meydana geliyor. Tekrar götürdüm alerji dediler, yüzünde çıkıyor kızarıyor sonra ortası su toplanması gibi oluyor. Kendi çekiliyor sonra bacaklarda sonra vücutta ama tekrar geçiyor neden olmuş olabilir hocam şimdiden teşekkür ederim

Makale Editörü Ayşe KorkmazGökhan bey merhaba,
Bebeğinizde meydana gelen sorun ile alakalı olarak konusunda uzman olan bir kişiye başvurmanızı tavsiye ederim. verdiğiniz detaylar doğrultusunda bebeğinizde alerjik bir sorun olabileceğini düşünmekteyim. Tabii ki daha öncesinde mutlaka mr sonuçlarınızı da gösterebileceğiniz bir uzmana gitmenizi tavsiye ederim.
Acil Şifalar

Soru ekle

Sorunuz: